درباره ی ترانه های باب دیلن

درباره ی ترانه های باب دیلن

دلم ازپرده بشد،حافظ خوش لهجه کجاست؟         تابه قول وغزلش سازِ نوائی بکنیم

رسیدن به آرامشِ روان و آسایش جان و ذهنِ آدمی، مقصودِ اصلی همه ی هنرها و فلسفه ها و عرفان ها و شعرها و داستان ها بوده است. هریک به هرحیله کوشیده اند تا نقشی در فراهم نمودنِ آن نقشی بازی نمایند. ازمیان این همه، موسیقی جایگاهی ویژه دارد؛ زیرا به محدودیت های فکری و اعتقادی و ملی کمتر تن می دهد و زبانی عام تر و جهانی تر دارد. به گفته ی سعدی:

بِه از روی زیباست، آوازِ خوش              که آن حظِّ نفس است واین قوتِ روح

(گلستان سعدی)

نوای خوش، غذای روح آدمی است. گاهی کلام می تواند در محتوا و اثرگذاریِ موسیقی تأثیر بگذارد و آن را به ملّت و قوم و هدفی خاص محدود کند؛ اما موسیقی بی کلام، گستره ای شامل تر و عمومی تر دارد. تلفیقِ موسیقی و آواز(که ناگزیر محتوایی خاص دارد) از روزگاران کهن رایج بوده است.

فیثاغورس(قرن ششم پیش ازمیلاد)و پیروان او همه چیز را ناشی از هماهنگیِ اعداد می دانستند و نخستین بارکشف کردندکه فاصله های میان نُت های چنگ را هنگام نواختن، می توان با عدد بیان نمود و ارتفاع صوت ها به عدد متّکی است. به نظرآنان، جهان سرشار از موسیقی است. به قول سعدی، حتی می توان از صدای گام های چهارپایان نیز نوای موسیقی شنید؛ البته شرطِ چنین شنیدنی، داشتن عشق و شورِ زندگی است:

نه مطرب که آوازِ پای ستور              سماع است، اگرعشق داری و شور

(بوستان،باب سوم)

ایرانیان از دیر باز با موسیقی و دانش آن آشنا بودند:

«بهترین دلیل برای اثباتِ اصالت و شخصیت تاریخیِ موسیقی ایرانی، مدارک وآثار باستان شناسی است. چنان که «اثرمُهرِ» بازیاقته در «چغامیش» واقع در۲۷کیلومتری جنوب دزفول، به خوبی می تواند گویای استمرار موسیقی ایرانی درگذشته های بسیاردور باشد. این اثر که به حدود هزاره ی چهارم پیش ازمیلاد تعلق دارد و به آغاز دوران شهرنشینی مربوط می شود، با داشتن نقشی ازسه نوازنده که همزمان به نوازندگی اشتغال دارند، می تواند به عنوان قدیمی ترین یایکی از نخستین نمونه های همنوازی درجهان، مورد توجه قرارگیرد. درکنار این سه نوازنده-که چنگ، نوعی طبل و سازی شبیه بوق شاخی یا دونای می نوازند-خواننده ای دیده می شود که نشسته و به رسم خوانندگان، دست راستش را زیرِگوشش گذاشته است.

نکته ی مهم دیگری که به وسیله ی این«اثرمُهر» وآثار مشابه دیگر، مانند جام ارّجان، تأیید می شود کارِ این نظام علمی یا موسیقی نظری است؛ زیرا استفاده از این گونه سازها-آن هم به صورت همنوازی-آشنایی با قواعدعلمی موسیقی را ایجاب می کند.»

(زبان،کتیبه ومتون کهن(مجموعه مقالات اولین گردهمایی۱۲تا۱۴اسفند۷۳)سازمان میراث فرهنگی،چاپ اول۱۳۷۵مقاله«اصطلاحات موسیقی درمتون مانوی وساسانی»دکترتقی بینش،ص۶۰)

مقصود از این مقدمات این است که موسیقی برای انسان اهمیت درجه اول دارد و از دیرباز همه ی ملت ها از این نکته آگاه بوده اند. استفاده از موسیقی برای بیانِ مفاهیم عاشقانه، دیرینه ای بس کهن دارد؛ نیز سود جُستن از موسیقی و آواز برای تحریک شجاعت و برانگیختن به نبرد هم در جنگ های قدیم تا امروز، کاملا مرسوم بوده است؛ اما بهره گیری از آن به منظورِ رساندنِ پیام های انسانی و مفاهیم سیاسی و اجتماعی، شاید پدیده ای تازه باشد و در اروپا از قرن هیجدهم و انقلاب کبیر فرانسه و در ایران از هنگام جریان انقلاب مشروطیت، ظاهر شده باشد. تصنیف مشهور« از خون جوانان وطن لاله دمیده» از عارف قزوینی به اندازه کافی در ایران شهرت دارد. یا تصنیف «مرغ سحر» از ملک الشعرای بهار.

   در اروپا این امر مخصوصاً از دهه ۱۹۶۰میلادی گسترشی بی سابقه یافت و به ابزاری برای بیان باورهای عقیدتی و مبارزات اجتماعی و سیاسی تبدیل شد. یکی از مهم ترین افراد دراثباتِ چنین نقشی برای موسیقی« باب دیلن» بود. هنگامی که سازندگان فیلم های هالیوودی، فیلم های مستند و یا برنامه های خبری تلویزیون بخواهند از دهه شصت صحبت کنند، آن ها معمولا با نشان دادن تصاویری از هیپی ها در جشنواره ها، معترضان در تظاهرت های ضد جنگ، با یک یا دو آهنگ از« باب دیلن» در پس زمینه تصاویر، این کار را انجام می دهند. روزنامه نگاران و مورخان اغلب از آهنگ های «دیلن» به عنوان نمادِ آن دوران و خود دیلن را به عنوان یک خواننده اعتراضی معرفی می کنند. «دیلن» که در سال ۱۹۶۱ با اجرا در کافه های محله «گرینویچ ویلیج» وارد کارزار موسیقی فولک شد، در مدتی کوتاه، کمتر از سه سال، تعداد زیادی آهنگ با مَضامین سیاسی نوشت که با اشعار و تصاویر خلّاقش، خُلق و خوی در حال تغییرِ نسل کودک پس از جنگ و ضرورت ها و الزامات حقوق مدنی و جنبش های ضد جنگ را نشان می داد. اعطای جایزه ی «نوبل» به «باب دیلن» باید در چنین زمینه ای درک و دریافت شود. می دانیم این جایزه تنها برای کارهای و خلاقیت های بشردوستانه هرسال به چند نفر در زمین های: پزشکی، صلح، ادبیات و… اِعطا می گردد. ترانه ها و موسیقی باب دیلن، نوعی کوشش برای صلح جهانی و ایجاد دنیایی بدون خشونت و جنگ شمرده می شود.

باب دیلِن (به انگلیسی( Bob Dylanبا نام کامل  «رابرت آلن زیمرمن Robert Allen Zimmerman »زاده ۲۴ مه ۱۹۴۱ در دولوث، مینه‌سوتا)، خواننده، آهنگساز، شاعر، و نویسنده ی آمریکایی و برنده ی جایزه نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۶است. وی که در سبک موسیقی بومی آمریکا به فعالیت می‌پرداخت، در دهه ی ۱۹۶۰ میلادی به سبک راک روی آورد و اشعار عاشقانه «راک اند رول» روز را با اشعار ادبی و روشنفکرانه ی کلاسیک در هم آمیخت. دیلن در پدیدار شدن سبکی در موسیقی به نام راک بومی (Folk Rock) در اواسط دهه ی شصت بسیار تأثیرگذار بود و به شکسپیرِ هم‌نسلان خود شهرت یافت. بعضی از کارهای دیلن به عنوان سرودِ جنبش‌های اجتماعیِ دهه ی ۶۰ مطرح شده‌است. دیلن در پنج دهه اخیر در موسیقی آمریکا به عنوان یک پدیده مطرح بوده‌ و یکی از تأثیرگذارترین چهره‌ها در موسیقی معاصر آمریکا به حساب می‌آید. باب دیلن سال ۲۰۱۶ جایزه نوبل ادبیات را به خاطر آفرینش بیانی تازه در ترانه‌سرایی آمریکا دریافت کرد.(ویکی پدیا)

سخنی درباره ی ترجمه ی کتاب:

زبان برخی شعرها در انگلیسی به صورت عامیانه است؛ البته همه ی شعرهای «باب» محاوره ای نیست. بنده آن هایی را برگزیده ام که  عامیانه نباشد و مفاهیم انسانی و عاشقانه داشته باشد. متن شعرها را عمداً می آورم تا آشنایان زبان، بدانند که ترجمه از چه سنخ و گونه ای است. از این ها گذشته، به نظرمن، عامیانه ی آمریکا و انگلیس با عامیانه ی ما تفاوت از زمین تا آسمان دارد. برخی مترجمان توده زده و مردم زده ی قبل از انقلاب خیال می کردند باید داستانی را که در فرانسه یا نیویورک یا لندن رخ داده و زبان عامیانه ی آنجا را دارد باید به زبان چاله میدانی میدان شوش تهران یا فارسی بسیار مبتذلِ لات ها و اَراذل و اوباش ترجمه کنند. اما گسترشِ تحصیلات عالی برای غربی ها مثل دبستان همگانی است و نوع آگاهی های آن ها درسطح بسیار بالاتری است. درایران خودمان آیا زبان عامیانه ی زرین کوب و دولت آبادی و… با زبان عامیانه ی غیرتحصیل کرده ها یکی است؟

از همه مهم تر، خواندن فارسی معیار ساده تر از زبان شکسته است.

شعر او جز موضوع های عاشقانه، اندیشه های اجتماعی نیز دارد. در نمونه ای (چه باران سختی می خواهد ببارد) درباره ی قساوت جامعه ی صنعتی و تبعیض ها(مرد سفیدی که سگ سیاهی را با خود می کشاند) و تحقیر ها و زورگویی ها به زنان(پیکر زنی که سوخته بود) و آموزش سنگدلی(کودکانی که شمشیر و تفنگ به دست دارند) و جنگ افروزی است. باب دیلن این مضامین را از همه ی جهان گرفته است و نه از میهن خود. از این جهت این شعر برای ما آشناست و اشک آدم را در می آورد(چه باران سختی می خواهد ببارد) که نمونه هایی از آن را در کشورهای اسلامی می بینیم.

او در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی و زمانی که در دنیا کمونیسم ‌هراسی همه جا را فراگرفته بود شعرها و آهنگ‌هایی بر ضد جنگ خواند که همان‌ها برای مردم به شعار تبدیل شد. البته خودش خیلی از این‌ها را قبول ندارد و نوشته‌ است که ترانه‌هایش مطالبی هستند که به ذهنش آمده‌اند و او نوشته است، مردم خودشان برداشت‌هایی خاص از آن‌ها داشته‌اند.

احمد عزتی پرور

دیدگاه (3)

  • hamrahmovie.ir پاسخ

    عاشق این وبسایت شدم من.عالی هستید
    شما

    مرداد ۲۲, ۱۳۹۷ در ۵:۲۲ ب.ظ
    • مریم تنباکویی پاسخ

      سلام. از حسن نظر شما سپاسگزارم

      مهر ۸, ۱۳۹۷ در ۹:۵۸ ب.ظ
  • abanmusic.net پاسخ

    وای خیلی خوبه ساییتون

    مرداد ۲۹, ۱۳۹۷ در ۳:۴۹ ق.ظ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *